رذیله پرگویى، موجب قساوت قلب است

جهد بى توفیق جان کندن بود جهد بى توفیق خود کس را مباد 

ز ارزنى کم گرچه صد خرمن بود در جهان و الله أعلم بالرشاد 

(دفتر سوم مثنوى)

در اصول کافى از امام صادق صلوات الله و سلامه علیه نقل مى‏کند که فرمود: «کان المسیح علیه السلام یقول: لا تکثر واالکلام فى غیرذکر الله فان الذین یکثر ون الکلام فى غیر ذکر الله قاسیة قلوبهم ولکن لا یعلمون» (اصول کافى، ج 2، کتاب الایمان و الکفر، باب الصمت و حفظ اللسان) یعنى «حضرت مسیح علیه السلام مى‏فرمود، در غیر ذکر خداى متعال زیاد تکلم نکنید، زیرا آنان که در غیر ذکر خدا زیاد تکلم مى‏کنند، دلهایشان قاسى و ناخاشع است ولیکن خود آنان توجه ندارند».

 

هین دهان از هزل بر بنده‏اى عمو 

جز حدیث روى او چیزى مگو 

(دفتر سوم مثنوى)

اینها دو مورد از هلکات و تبعات رذیله پر گویى بود که با استفاده از روایات و بیانات در اینجا ذکرکردیم. غیر از اینها تبعات و مضرات زیاد در این باب هست که از اشارات آیات و روایات و أدعیه مأثوره استفاده مى‏شود ولیکن بلحاظ اینکه شرح آنها به طول مى‏انجامد، از ذکر آنها صرف نظر مى‏کنیم.

ناگفته نماند که کلام ما، در تبعات و هلکات تکلم مباح ولیکن بى فایده و یا زیادتر از حد ضرورت است، نه در تبعات و مهالک تکلم حرام، و تکلم به چیزى که شرعاً حرمت دارد، مانند دروغ، تهمت، بهتان، غیبت، طعنه، شماتت، استهزاء، دشنام، و نظایر اینها از محرماتى که مربوط به تکلم، و به تعبیرى، مربوط به شرور زبان است.

تکلم حرام و انواع مختلف آن، باب جداگانه‏اى است و داخل در حرامها یا افعال حرام است که ضرورت توبه از آنها را قبلا در یک بیان کلى بدون پرداختن به جزئیات، ذکر کردیم.

تذکر این نکته هم لازم است که معنى تکلم، مباح، این نیست که هر اندازه انسان سخن بگوید و تکلم کند، هیچ محذورى براى او نداشته باشد، بلکه، معنى مباح این است که در حد ضرورت و به مقدار لازم، مباح و مجاز است و بیش از آن، اگر چه حرام نیست ولیکن براى انسان به جاى خود تبعات وهلکاتى در سیر عبودى و گرفتاریها و سخنیهایى در آخرت پیش مى‏آورد. دلیل این مطلب هم بیانات وارده از حضرات معصومین در ذم تکلم بى فایده و تکلم زیاد از حد لازم است که به دو مورد اشاره نمودیم و موارد دیگر را بلحاظ مراعات اختصار ذکر نکردیم و طالبین مى‏توانند به منابع مربوط و به کتب علماى اخلاق مراجعه کنند و در بیانات وارده در این باب به دقت بپردازند.

/ 1 نظر / 5 بازدید
العبد

سلام وبلاگ خوبی داری خدا خیرت بده تازه راه افتاده چون قبلا ندیده بودم اگه ممکنه کمی از خودت توضیح بده ایا از شاگردهای حضرت استاد هستی یا نه واگه ممکنه مناسبتی هم کار کن وبلاگی هم بند هبامحوریت سخنان ایشان دارم که آدرس وبلاگ شماروهم لینک کردم ودرضمن با فرزند استاد آشنایی داری که وبلاگتو لینک رده وچرا یک دفعه تعطیل کرد .