توبه از تکلم بى فایده، و از فضول کلام

یکى دیگر از رذایل که براى سالک صادق در سلوک عبودى او مضر است و به دنبال خود گرفتاریها مى‏آورد، و سالک به موازات توبه از حرامها باید از آن نیز توبه کند، رذیله «شهوت سخن گفتن» است که از هواها و انگیزه‏هاى متنوع نفسانى نشأت مى‏گیرد. این رذیله نیز از رذایل صفات و اخلاق در وجود انسان است که وى را وادار به گفتار بى فایده و بیجا، و به فضول کلام نموده، و موجب تضییع وقت، و مانع از ذکر و فکر و سیر مى‏گردد، و همچنین، وى را از افاضات الهى و نفحات ربوبى محروم مى‏کند.

بقیه ی نوشته را در ادامه مطلب بخوانید.


سالک در مقام توبه از این رذیله، باید با نفس خود به مجاهدت بپردازد، و از سخن بى فایده و غیر ضررورى، و از فضول کلام، اجتناب نماید و صمت و سکوت اختیار کند.

در مرحله اول باید ببینیم حد سخن بى فایده، و حد فضول کلام چیست ؟ سخن بى فایده عبارت است از سخنى که اگر انسان آنرا ترک کند، نه ضرر دنیوى مى‏خورد، ونه ضرر اخروى.

یعنى نه امور زندگى دنیوى او معطل مى‏ماند، و نه از آخرت او چیزى کم مى‏شود ،و یا از دست او مى‏رود.

و فضول کلام عبارت است از سخن زاید بر حد ضرورت، و به تعبیرى، زاید بر مقدار لازم، مثلا در جایى که مى‏تواند مقصود خود را با یک کلمه أداء نماید، پا فراتر بگذارد و به همان یک کلمه اکتفاء نکند، و اگر مى‏تواند با جملات کوتاهى مفصود خویش را برساند، بیش از آن سخن بگوید.

انواع و اقسام سخن بى فایده، و انواع و اقسام فضول کلام، زیاد است و لیکن حد هر کدام، همان است که گفتیم.

بنابراین، سالک در مقام توبه باید از طرفى از سخن بى فایده گفتن توبه کند و از آن اجتناب نماید و آنچه را که مى‏شود نگوید و ضررى در ترک آن نیست، نگوید. و از طرف دیگر، آنچه را که باید بگوید، در گفتن آن به مقدار لازم و ضرورت اکتفاء کند و بیش از حد لازم را تکلم نکند. او براى موفق بودن در این امر، باید با فکر و تأمل سخن بگوید و هر سخنى را بى فایده، و هر کلمه و جمله‏اى را زاید دید، به زبان نیاورد.

هلکات و تبعات این رذیله، و مضرات سخن بیجا گفتن و زیاد گفتن، بسیار است و ما به بعضى از آنها اشاره نموده و مى‏گذریم، و سپس در خصوص «صمت» نیز مطالبى به اجمال ذکر مى‏کنیم، تا سالکان را موجب تذکر گردد.



موضوعات مرتبط:
برچسب‌ها: تکلم
[ یکشنبه ۱٤ خرداد ۱۳٩۱ ] [ ۱۱:٥٤ ‎ق.ظ ] [ آشنای غریب ]